Suv tozalaş tarixi: loy idişdan membranagaça

Zamonaviy filtrlaş tizimi boşqa dunyodan kelgan texnikaga öxşaydi. Aslida u odamlar elektrdan ança oldin kaşf etgan tamoyillardan foydalanadi — faqat ular mukammallik darajasiga yetkazilgan.

Qadimgi davr: tindiriş va qaynatiş

Suv tayyorlaşning eng qadimgi tavsiflari — Misr va Hindistonga oid. Suvni idişlarda tindirişgan, matodan suzişgan, qaynatişgan, quyoşda saqlaşgan. Öşandayoq mis idişdagi suv sekinroq aynişini payqaşgan. Sababini — misning zararsizlantiruvçi ta'sirini — faqat ming yillar ötib tuşuntirişdi.

Antik davr: kimyo örniga muhandislik

Yunonlar va rimliklar manba va yetkazib berişga e'tibor qaratişdi. Akveduklar suvni toğ buloqlaridan olib kelgan, tindirgiçlar esa muallaq zarraçalarni tozalagan. Mantiq oddiy edi: yaqindagi iflos suvni tozalaşdan köra uzoqdagi toza suvni oliş osonroq.

XIX asr: buriliş

Şaharlar ösib, vabo epidemiyalari muntazam tus olganda hammasi özgardi. Ikki voqea zamonaviy suv tayyorlaşni belgilab berdi:

1. Sekin qumli filtrlar. Suv qum qatlamidan ötgan va ta'minlanadigan hududlarda kasallaniş sezilarli kamaygan — hatto kasalliklarning mikrob tabiati isbotlanişidan oldin.
2. Xlorlaş. XX asr boşida xlor bilan ommaviy zararsizlantiriş jamoat salomatligi tarixidagi eng samarali yeçimlardan biri böldi.

Xlor keltirgan noqulayliklariga qaraganda beqiyos köproq hayotni saqlab qoldi. Uning jömrakdagi hidi — yomon suv belgisi emas, epidemiyalar yöqligi uçun tölov.

XX asr: membranalar

Teskari osmos oşxona uçun paydo bölmagan. Texnologiya dengiz suvini çuçuklaştiriş uçun işlab çiqilgan — bu vazifani boşqa yöl bilan hal qilib bölmagan. Keyinçalik membranalar arzonlaşdi, kiçraydi va maişiy tizimlargaça yetib keldi.

Eski usullardan nima qoldi

Deyarli hammasi. Har qanday zamonaviy tizimda xuddi şu ketma-ketlik körinadi: avval yirik zarraçalarni olib taşlaş (qum → mexanik kartrij), keyin erigan moddalar va hidni olib taşlaş (kömir), söng zararsizlantiriş yoki membrana bilan tösib qöyiş. Materiallar va aniqlik özgardi, mantiq esa yöq.